- Szczegóły
Ogólne
Zatrudniona w Zakładzie Archeologii Śródziemnomorskiej PAN od 1971 r.
dyżury: wtorek, środa, godz. 9.00-15.00
jednostka: Zakład Starożytnych Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu
pok. 333
tel. (22) 657 27 91
Specjalizacja i zainteresowania badawcze:
Ptolemejskie budowle z okręgu kultowego świątyni Horusa w Edfu - studia nad fragmentami z francusko-polskich wykopalisk w Edfu zdeponowanymi w Muzeum Narodowym w Warszawie; sanktuarium ptolemejskie w Deir el-Bahari; centrum kultowe na Elefantynie w okresie ptolemejsko-rzymskim. Budowle sakralne, kulty; ptolemejska świątynia Mandulisa w Kalabszy, brama Mandulisa z Ajuala; zabytki okresu ptolemejsko-rzymskiego z polskich wykopalisk w Egipcie i Sudanie oraz polskich kolekcji muzealnych.
Działalność naukowa:
W latach 1974-1980 doc. Ewa Laskowska-Kusztal pracowała w świątyni Królowej Hatszepsut w Deir el-Bahari jako członek Polsko-Egipskiej Misji Archeologicznej. Przygotowała wówczas monografię poświęconą sanktuarium ptolemejskiemu dedykowanemu Imhotepowi i Amenhotepowi synowi Hapu.
Jako specjalista od epigrafiki hieroglificznej okresu grecko-rzymskiego od 1981 r. uczestniczy w projekcie badawczym na Elefantynie (Egipt), prowadzonym przez Niemiecki Instytut Archeologii w Kairze oraz Szwajcarski Instytut Badań Archeologicznych i Architektonicznych Starożytnego Egiptu. W ramach projektu prowadzone są studia nad dekorowanymi fragmentami ze zburzonych, nie w pełni zidentyfikowanych budowli sakralnych z okresu ptolemejsko-rzymskiego. Badania doc. Laskowskiej-Kusztal skupiają się obecnie nad dekoracją i teologią świątyń należących do północnego okręgu kultowego (dawna Tempel Y).
- Szczegóły
Ogólne
Pracownik Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN od 1975 r.
dyżury: wtorek, czwartek, godz. 9.00-15.00
jednostka: Zakład Starożytnych Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu
pok. 303
tel. (22) 657 27 82
Specjalizacja i zainteresowania badawcze:
Archeologia Egiptu faraońskiego, zwłaszcza architektura i dekoracja świątyń okresu Nowego Państwa; teksty religijne, szczególnie Teksty Piramid, teksty świątynne od Starego do Nowego Państwa; literatura egipska.
Działalność naukowa:
W latach 1971-1989 członek misji restauracyjnej w świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari, Egipt (kierownik grupy egiptologów), gdzie obecnie, począwszy od 1989 prowadzi misję epigraficzną. W ramach tej misji, od 1992 r. wraz z Natalie Beaux pracuje nad dokumentacją kaplicy Hathor w Deir el-Bahari. Ponadto w ramach badań Centre Franco-Egyptien d’Etude des Temples de Karnak (CFEETK) przygotowuje monografię na temat kaplic Hatszepsut ze świątyni Amona w Karnaku. Od 2000 r. współpracuje z Epigraphic Expedition of the University of Memphis badając luźne bloki pochodzące ze ścian Wielkiej Sali Hypostylowej świątyni w Karnaku. Jest członkiem International Society for Nubian Studies, a także International Association of Egyptologists.
- Szczegóły
| Kierownik: |
dr hab. Leszek Zinkow prof. IKŚiO PAN
|
| Pracownicy: |
dr hab. prof. PAN Barbara Tkaczow dr hab. Hieronim Kaczmarek prof. IKŚiO PAN
|
Pracownia powstała w lutym 2020 roku i jest strukturalnie podporządkowana Zakładowi Starożytnych Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu. Pracownia zarazem włącza się i w miarę potrzeb koordynuje przedsięwzięcia innych jednostek Instytutu, których wątki i aspekty prowadzonych badań podstawowych zawierają odniesienia do zagadnień recepcji kulturowego dziedzictwa Orientu – w formie zadań / tematów międzyzakładowych.
Główne obszary badań podejmowanych w Pracowni to:
1. Dzieje polskich zainteresowań cywilizacjami Orientu; dziedzictwo kulturowe, zwłaszcza starożytnego Egiptu i Lewantu, w polskiej literaturze i sztuce, także we współczesnej kulturze popularnej, mediach itp.
2. Polscy podróżnicy na Wschód (od XII wieku do czasów współczesnych); relacje, osoby, szczegółowe badania wątkowe, także związane z podróżniczą recepcją Orientu nowożytnego (głównie Egiptu i Lewantu) oraz historycznokulturową problematyką pielgrzymek do Ziemi Świętej.
3. Badania nad zbiorami ikonograficznymi IKŚiO: kolekcja deltiologiczna, ryciny, fotografie – digitalizacja, analiza krytyczna, edycje.
4. Grecka, rzymska i osmańsko-arabska mediacja transferów dziedzictwa kulturowego starożytnego Wschodu.
5. Zjawisko i dzieje tak zwanej egiptomanii w Polsce na tle europejskim.
6. Historia badań archeologicznych na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza polskich.
7. Dzieje gromadzenia zabytków starożytnego Wschodu w polskich kolekcjach.
Pracownia współpracuje zwłaszcza z badaczami krajów obszaru dawnej Rzeczpospolitej (Litwa, Białoruś, Ukraina) oraz Europy środkowo-wschodniej, ponadto prowadzi badania komparatystyczne przy współpracy naukowców zachodnioeuropejskich i amerykańskich.
Pracownia podejmuje również działania edukacyjne i popularyzatorskie; otwarte wykłady i konferencje, organizowanie wystaw, przygotowywanie publikacji popularnonaukowych.
W Instytucie oraz przy Pracowni istnieje baza danych specjalnej kolekcji deltiologicznej (pocztówkowej). Baza danych jest w trakcje uzupełniania już zdigitalizowanych zbiorów. Docelowo, w otwartym dostępie, będzie się tam znajdować ponad 10.000 obiektów.
Link do bazy danych: http://oldpostcards.iksiopan.pl/pl
Pracownia realizuje w latach 2024-2029 grant badawczy pt. Faraonowie znad Wisły. „Egiptomania”: recepcja dziedzictwa starożytnego Egiptu w sztuce polskiej (XIX-XXI wiek) w kontekście europejskim: NPRH/DN/SP/0210/2023/12. Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Dziedzictwo (Narodowy Program Rozwoju Humanistyki).
- Szczegóły
| Kierownik: |
|
| Pracownicy: |
|
| Tel.: |
22 657 28 29
|
| Pok.: | 313 (kierownik Pracowni) |
| Email: |
Obszar badawczy Pracowni:
Pracownia powołana została w 2020 roku i jest strukturalnie podporządkowana Zakładowi Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu. Jej głównym obszarem badawczym jest archeologia życia codziennego, również w aspekcie religijnym, na Bliskim Wschodzie w okresach wczesnych, to jest od pradziejów do późnego okresu żelaza. Zakres geograficzny, w ramach którego podejmowane są badania, dotyczy obszarów Mezopotamii, Syro-Palestyny, Anatolii, terytorium współczesnego Iranu, a także Półwyspu Arabskiego.
Podejmowane zagadnienia koncentrować będą się z jednej strony na poszczególnych kulturach, z drugiej traktować będą problematykę życia codziennego ponadregionalnie i międzykulturowo. Studiami objęte zostaną aspekty kultury materialnej ściśle związanej z elitami, jak również takie, które towarzyszyły na co dzień pozostałym członkom/warstwom społeczeństwa. Istotnym elementem będą zagadnienia dotyczące kultury duchowej, analiza których podejmowana będzie między innymi w oparciu o studia nad ikonografią oraz wybranymi zespołami zabytków, na przykład plastyką figuralną.
Tematy badawcze:
Głównym tematem badań Pracowni będzie analiza zabytków ruchomych (drobnych) pochodzących z różnego typu stanowisk archeologicznych w ich aspekcie utylitarnym, symbolicznym i religijnym. Obecnie prowadzone badania dotyczą:
- mezopotamskiej plastyki figuralnej – badania prowadzone przez dr. Macieja Makowskiego nad figurkami glinianymi z III i II tysiąclecia p.n.e. (temat podjęty m.in. w monografii z 2016 roku „Tell Arbid I: Clay figurines”)
- ozdób osobistych jako aspektu kultury materialnej w Lewancie, Mezopotamii i na półwyspie Arabskim w epokach brązu i żelaza – badania nad materiałami, technologiami i dystrybucją prowadzone przez dr. Zuzannę Wygnańską,
- ikonografii na pieczęciach z III i II tysiąclecia z Półwyspu Arabskiego – badania w ramach przygotowywania doktoratu prowadzone przez mgr Dominikę Majchrzak.
- Szczegóły
| Kierownik: |
dr Karol Juchniewicz (email: ) |
| Pracownicy: | |
| Doktorantka: | mgr Olga Wasilewska |
|
Podległe jednostki: |
Laboratorium Bioarcheologiczne |
|
Tel.: |
(22) 657 27 34 |
| Pok.: | 313 |
Pracownia Archeologii Islamu jest jednostką badawczą zajmującą się badaniami nad kulturą materialną świata Islamu. Funkcjonuje w ramach Zakładu Cywilizacji Islamu i ma na celu rozwijanie dziedziny poprzez realizację wybranych studiów związanych z archeologią, sztuką, historią architektury oraz etnoarcheologią głównych obszarów świata muzułmańskiego – Arabii, Lewantu, Azji Centralnej oraz Afryki w różnych okresach - od późnego okresu przed-Islamskiego i wczesnego Islamu aż do ery nowożytnej.
Realizowane tematy badawcze:
• Archeologia Arabii i Lewantu w okresie przed-islamskim i wczesno-islamskim.
• Bahr Al Qulzum – archeologia basenu Morza Czerwonego w okresie wczesno-islamskim.
• Archeologia Egiptu muzułmańskiego.
• Archeologia Krucjat – architektura obronna oraz osadnictwo lokalne na Bliskim Wschodzie w okresie Wypraw Krzyżowych.
• Archeologia Imperium Osmańskiego – badania założeń pałacowych w Górach Libanu oraz badania etnoarcheologiczne nad ceramiką i rzemiosłem.
• Urbanistyka, topografia, ikonografia i toponimia osadnictwa w krajach Islamu.
- Szczegóły
| Kierownik: |
|
| Pracownicy: |
dr hab. Michał Moch, prof. Instytutu |
| Tel.: | (22) 657 27 34 |
| Pok.: | 313 |
Utworzenie Pracowni, powołanej przez Radę Naukową IKŚiO w 2021 roku, wiąże się z powstaniem zespołu naukowego zajmującego się badaniami prowadzonymi w ramach współczesnych, szeroko rozumianych, studiów bliskowschodnich (Middle-Eastern Studies) i islamistycznych (islamologicznych) o nastawieniu kulturoznawczym. Ważną kwestią jest też to, że jednostce pracują zarówno badacze z wykształceniem o charakterze bardziej filologicznym (np. arabiści oraz użytkownicy arabskiego języka literackiego i różnych dialektów arabskich), jak i naukowcy o podejściu stricte kulturoznawczym. Tego typu połączenie zakłada więc łączenie kompetencji filologów-orientalistów i badaczy współczesnych zjawisk kulturowych, co umożliwia choćby prowadzenie badań nad najnowszymi tekstami kulturą popularną.
Badania zespołu naukowego skupionego wokół Pracowni oparte są na interdyscyplinarności i krzyżowaniu różnych metod badawczych, lecz wszystkie, co do meritum, będą mieścić się w ramach dyscypliny podstawowej: nauki o kulturze i religii.
Analizowane są napięcia o charakterze religijnym i wyznaniowym w świecie arabskim (np. w Libanie, Jemenie i innych krajach regionu). Powiązane z tą problematyką są też tak ważne kwestie, jak: kulturowy, etnograficzny aspekt migracji grup pochodzących z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (np. z Jemenu do Europy) i ewolucja roli kulturowej elit religijnych (np. duchowieństwa szyickiego w Iranie).
Bardzo ważne miejsce w badaniach naukowców związanych z Pracownią zajmują też wątki światopoglądowe i religijne w kulturze popularnej krajów arabskich i na Bliskim Wschodzie (m.in. badanie przekazów zawartych w utworach przedstawicieli różnorodnych scen muzycznych w Kairze i Egipcie). Badania nad kulturą popularną są ważną częścią współczesnego kulturoznawstwa, i stanowią zarazem jeden z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów badawczych w obrębie najnowszych studiów bliskowschodnich i arabistycznych. Szczególnie istotne jest szerokie rozumienie pojęcia „tekstów kultury” w opisywanych badaniach, co pozwala na analizę bardzo zróżnicowanych fenomenów, jak np. muzyka popularna, twórczość okazjonalna w internecie (np. o charakterze politycznym), street art itp.
- Szczegóły
| Kierownik: |
|
| Pracownicy: |
|
| Tel.: | (22) 657 27 47 |
Centrum Badań nad Społeczeństwami Wieloetnicznymi (CBSW) powstało w 2016 r. w celu prowadzenia badań naukowych nad problemami społeczeństw wielosegmentowych, w tym zwłaszcza wieloetnicznych.
Obecnie wiodącym zadaniem badawczym CBSW jest identyfikowanie i analizowanie skuteczności różnych rozwiązań (zwłaszcza instytucji formalnych i nieformalnych, polityk) służących ograniczaniu konfliktów etnicznych i tzw. communal conflicts w wybranych państwach Afryki Subsaharyjskiej, Azji Południowej i Azji Południowo-Wschodniej.
CBSW regularnie prowadzi seminaria, organizuje inne spotkania naukowe oraz rozwija współpracę międzynarodową.
Wyniki badań CBSW są publikowane w czasopismach naukowych i monografiach.
Pracownicy CBSW biorą udział w pracach redakcyjnych periodyku Acta Asiatica Varsoviensia oraz serii monograficznej Prace Centrum Badań nad Społeczeństwami Wieloetnicznymi.
- Szczegóły
| Kierownik: |
|
| Pracownicy: |
|
| E-mail: | |
| Tel.: | (22) 657 27 47 |
Studia afrykanistyczne prowadzone w Instytucie Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN to bezpośrednia kontynuacja polityki badawczej rozpoczętej w 1962 roku przez prof. Józefa Chałasińskiego – członka rzeczywistego PAN i założyciela Pracowni Zagadnień Społecznych i Kulturowych Afryki Współczesnej, która z czasem przekształciła się w Zakład Krajów Pozaeuropejskich PAN. Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN, powstały z połączenia ZKPPAN i ZAŚPAN, jest więc drugim najstarszym ośrodkiem badań afrykanistycznych w Polsce. Działalność naukowa prowadzona jest obecnie w ramach powołanej w 2020 roku Pracowni Badań nad Afryką Subsaharyjską, będącej jednym z dwóch filarów naukowych Zakładu Kultur Azji i Afryki.
Wiodący temat badawczy Pracowni Badań nad Afryką Subsaharyjską to Dialog kultur – kultury konfliktu. Przemiany społeczno-kulturowe w Afryce Subsaharyjskiej.
Realizowane w Pracowni badania dotyczą wieloetnicznych i wieloreligijnych społeczeństw Afryki Subsaharyjskiej, obejmując zagadnienia kulturowo-religijne, problemy polityczne i uwarunkowania społeczne dotyczące afrykańskich państwowości, oraz dając pole do pogłębionej analizy współczesnych przemian i wymiany kulturowej w obrębie wybranych społeczeństw lub grup etnicznych. Ponadto uwzględniają one rolę kultury tradycyjnej i popularnej jako czynników państwotwórczych lub konfliktogennych, przy jednoczesnej analizie kierunku rozwoju społeczeństw i przemian zachodzących na drodze międzykulturowego dialogu i fluktuacji wartości, których nośnikiem stają się wytwory kultury lokalnej lub globalnej.
W ramach Pracowni powołane zostały dwa zespoły badawcze o charakterze tematycznym i dynamicznym przepływie kadr w obrębie jednostki.
1/ Kultura popularna i tradycyjna w Afryce Zachodniej
2/ Kulturowe aspekty migracji
- Szczegóły
| Kierownik: |
|
| Pracownicy: |
|
| Tel.: | 22 657 27 34 |
- Szczegóły
| Główne kierunki badawcze: |
Badania tożsamości kulturowej Afryki w procesie historycznym. |
| Podległe jednostki: |
Centrum Badań nad Nubią Średniowieczną
|
| Kierownik: |
dr hab. prof. PAN Bogdan Żurawski
|
| Pracownicy: |
- Szczegóły
| Główne kierunki badawcze: |
Badania prowadzone w Zakładzie poświęcone są wybranym aspektom kultury i religii w Azji i Afryce. Kluczowym tematem oraz motywem przewodnim, który łączy różne projekty realizowane w ramach Zakładu, jest zgłębianie lokalnych kultur w ich wzajemnym kontakcie. Pracownia Badań nad Afryką Subsaharyjską koncentruje się przede wszystkim na współczesnych elementach kulturowych, podczas gdy w Pracowni Kultur Szlaku Jedwabnego dominuje perspektywa historyczna. |
| Podległe jednostki: | |
| Kierownik: |
dr Małgorzata Wielińska-Soltwedel
|
| Pracownicy: |
dr hab. Ołena Łucyszyna, prof. IKŚiO PAN
|