Kierownik projektu: mgr Aneta Cedro
Numer projektu: 21H130714
Źródło finansowania: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, konkurs NPRH – moduł wspierania młodych naukowców 2.1
Okres realizacji projektu: 2015–2016
Słowa klucze: Nubia, Meroe, okres chrześcijański, ceramika, Selib

Projekt badawczy dotyczy wielopłaszczyznowego opracowania ceramiki pochodzącej z wykopalisk archeologicznych na stanowisku Selib w północnym Sudanie, prowadzonych przez polską misję Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, kierowaną przez dr. hab. Bogdana Żurawskiego z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk. W pracach tej misji uczestniczę od 2010 roku, kiedy to również rozpoczęła się regularna eksploracja archeologiczna w Selib. Udział w tych pracach pozwolił mi na zgromadzenie wiedzy na temat pozyskiwanych z badań źródeł, ceramiki w szczególności, oraz ich archeologicznego kontekstu. Sądzę, że stanowi to dobre podłoże dla realizacji programu badawczego jaki chciałabym przeprowadzić w ramach niniejszego projektu.
Ze względu na wielokulturowy charakter stanowiska Selib, przedmiot badań stanowić będzie ceramika obejmująca stosunkowo szeroki horyzont czasowy od okresu meroickiego (I-III w. n.e.) do wczesnego okresu chrześcijańskiego (VI-VII w.) w Nubii. Podstawy wiedzy na temat ceramiki nubijskiej z tego zakresu czasowego wypracowane zostały na bazie materiałów pozyskanych w trakcie intensywnych badań ratowniczych, które w latach 60-tych objęły obszar Dolnej Nubii, obecnie znajdujący się pod wodami Jeziora Nasera. Powstała na podłożu tych źródeł praca W.Y. Adamsa Ceramic Industries of Medieval Nubia do dziś stanowi najpełniejsze kompendium, będące punktem odniesienia przy rozpoznawaniu chronologii czy typologii meroickich i średniowiecznych nubijskich naczyń. Jednak typologia Adamsa zawodzi w przypadku ustaleń dotyczących materiałów pochodzących z Górnej Nubii, regionu rozciągającego się na południe od II katarakty nilowej, gdzie w basenie dongolańskim, położone jest również stanowisko Selib. Pojawiające się nowe publikacje ceramiki z tego obszaru, głównie w postaci dosyć ogólnych raportów lub katalogów towarzyszących wystawom, pokazują jak bardzo materiały z Dolnej i Górnej Nubii różniły się między sobą. Przy czym te ostatnie wciąż nie doczekały się całościowego opracowania, które pozwoliłoby na wydobycie całego potencjału informacyjnego i interpretacyjnego, jaki tkwi w tego typu źródłach. Realizacja niniejszego projektu byłaby krokiem do wypełnienia tej luki i odpowiedzią na oczekiwania międzynarodowego środowiska nubiologów dysponujących wciąż ograniczonymi możliwości pracy na zbytnio rozproszonym lub niedostatecznie opracowanym materiale.
Badania, które zamierzam przeprowadzić wprowadzą do dyskusji naukowej nowy dotychczas niepublikowany materiał źródłowy, pochodzący z wciąż mało rozpoznanego okresu w dziejach Nubii. Punktem wyjścia dla realizacji projektu stanowić będzie mój udział w wykopaliskach archeologicznych w Sudanie, na stanowisku, z którego pochodzi ceramika będąca przedmiotem analiz. Badaniem objęty zostanie zarówno materiał pochodzący z czterech dotychczasowych sezonów eksploracji, znajdujący się obecnie w magazynach w pobliżu stanowiska, jak i nowe znaleziska odkrywane na bieżąco w trakcie kolejnych zaplanowanych już prac archeologicznych w Selib.  
Jednym z najważniejszych celów programu badawczego jest komparatystyczna analiza poszczególnych zespołów ceramicznych z Selib na przestrzeni czasu. Szczególny nacisk chciałabym położyć na wyodrębnienie naczyń importowanych, których znaczenie, jako wyznacznika kontaktów nie tylko handlowych, ale także kulturowych, jest szczególnie istotne. Prześledzenie zmian, jakie w Selib na przestrzeni kilku stuleci nastąpiły w zakresie technologii produkcji czy repertuaru form naczyń umożliwi lepsze zrozumienie przemian, które miały miejsce także w przestrzeni społecznej i kulturowej lokalnego osadnictwa. W szerszym kontekście łączą się one z procesami, którym cała Nubia podlegała po upadku państwa Meroe, w okresie wielkich ruchów plemion i wreszcie po wyodrębnieniu się chrześcijańskich królestw. W celu przeprowadzenia tego typu rozważań sięgać będę do różnych kategorii źródeł, zarówno archeologicznych jak i historycznych. Odbędę w tym celu kwerendy w zagranicznych bibliotekach i muzeach (m.in. w British Museum w Londynie, Royal Ontario Museum w Toronto, Muzeum Narodowym w Chartumie).
Realizacja programu badawczego stanie się ważnym krokiem ku lepszemu poznaniu wciąż zagadkowego okresu w dziejach Nubii. Wymiernym efektem badań będzie przygotowanie publikacji w języku angielskim, w której kompleksowo opracowany zostanie zupełnie nowy materiał źródłowy. Wyniki projektu staną się istotnym punktem odniesienia dla międzynarodowego środowiska archeologów i historyków, w szczególności badaczy Nubii i ceramiki z doliny Nilu oraz basenu Morza Śródziemnego. Rezultaty badań upowszechniane będą w artykułach i na kongresach, zarówno krajowych jak i międzynarodowych. Będzie to jednocześnie promocja odkryć polskich misji archeologicznych w Sudanie oraz wkładu naszych instytucji naukowych w rozwój wiedzy.